Bezpieczeństwo. Strategia. System.
Historia

Jan III Sobieski (1629–1696)

Droga Jana Sobieskiego od chorągwi pod Zborowem do buławy hetmańskiej, Chocim i Wiedeń, panowanie i ostatnie lata.

Redakcja mil.linkAutor10 listopada 2026Publikacja10 listopada 2026Weryfikacja2 · 0 pierwotneŹródła

Jan Sobieski walczył od czasów powstania Chmielnickiego, w 1668 roku został hetmanem wielkim koronnym, a po zwycięstwie pod Chocimiem w 1673 roku – królem. W 1683 roku dowodził sprzymierzonymi w odsieczy Wiednia.1

Młodość

Był synem kasztelana krakowskiego Jakuba Sobieskiego i Teofili z Daniłowiczów, prawnukiem hetmana Stanisława Żółkiewskiego. Od 1640 roku uczył się w Kolegium Nowodworskiego w Krakowie, potem na Akademii Krakowskiej, a w latach 1646–1648 podróżował po Niemczech, Francji, Anglii i Niderlandach. Do kraju wrócił w 1648 roku, gdy wybuchło powstanie Chmielnickiego.1

Żołnierz i hetman

Walczył pod Zborowem i przy odsieczy Zbaraża (1649), pod Beresteczkiem (1651) został ranny w głowę, a w 1655 roku dowodził pułkiem pod Ochmatowem. W czasie potopu krótko służył Karolowi X Gustawowi, po czym wrócił do wojska koronnego. W 1656 roku został chorążym koronnym, w 1665 roku marszałkiem wielkim koronnym, w 1666 roku hetmanem polnym, a w 1668 roku hetmanem wielkim koronnym.1

Pod Podhajcami w 1667 roku zmusił siły tatarsko-kozackie do rokowań, a 10–11 listopada 1673 roku rozbił pod Chocimiem armię turecką Husejna paszy.12

Król

Królem obwołano go 21 maja 1674 roku, a koronowano 2 lutego 1676 roku w Krakowie, razem z Marią Kazimierą d’Arquien. 12 września 1683 roku dowodził sprzymierzonymi w odsieczy Wiednia; pod Parkanami 7 października poniósł porażkę, a 9 października – z pomocą sojuszników – zwyciężył. W 1684 roku przystąpił do Ligi Świętej; wyprawy mołdawskie z lat 1684 i 1691 nie przyniosły sukcesu, a Kamieńca Podolskiego nie odzyskano.1

W kraju zmagał się z opozycją magnacką, a sejmy z lat 1688–1693 były zrywane. W latach 90. podupadł na zdrowiu i dowództwo coraz częściej oddawał hetmanom. Zmarł 17 czerwca 1696 roku w Wilanowie; po tymczasowym pochówku u kapucynów w Warszawie jego szczątki przeniesiono w 1734 roku do katedry na Wawelu.1

Powiązane