Agat z Gliwic to powietrznodesantowa jednostka specjalna: zabezpiecza i wspiera akcje GROM, Komandosów i Formozy, ale potrafi też działać sama na tyłach przeciwnika. Powstała 8 lipca 2011 roku na bazie oddziału specjalnego Żandarmerii Wojskowej, a jej patronem jest gen. Stefan Rowecki „Grot”.421
Czym się zajmuje
Agat ma charakter powietrznodesantowy: zabezpiecza i wspiera działania JW Komandosów, JW GROM i JW Formoza, a jego żołnierze są przygotowani także do samodzielnych działań na tyłach przeciwnika i do walki z silnie uzbrojonym przeciwnikiem.41
Powstanie
Jednostkę utworzono 8 lipca 2011 roku w miejsce rozwiązanego Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach (2005–2011). Żandarmi mogli do niej przejść po selekcji lub postępowaniu kwalifikacyjnym; pełną gotowość operacyjną planowano na 2016 rok.241
Pierwszym dowódcą był od 16 maja 2011 roku płk Sławomir Berdychowski, wcześniej oficer JW GROM; 13 października 2014 roku zastąpił go płk Sławomir Drumowicz.2
Nabór
Od 2026 roku wstępna część naboru trwa cztery dni zamiast kilku miesięcy. Pierwszego dnia są badania lekarskie, psychologiczne i sprawdzian według norm jednostki – takich samych dla wszystkich grup wiekowych: 5 km marszobiegu poniżej 23 minut, co najmniej 12 podciągnięć, 75 brzuszków w 2 minuty i 100 m pływania poniżej 2 minut. Potem ok. trzy dni zadań zespołowych pod okiem instruktorów i psychologa oraz rozmowa z dowódcą.5
Kto przejdzie, zaczyna Kurs Bazowy od kilkutygodniowej selekcji i adaptacji. Dawniej cały proces trwał od pół roku do roku, a selekcja – pięć dni w górach. Profilu kandydata i kryteriów odrzucenia jednostka nie publikuje.5
Patron i tradycje
Patronem jest gen. dyw. Stefan Rowecki „Grot”, twórca i Komendant Główny Armii Krajowej. Nazwa nawiązuje do oddziału dywersyjnego AK „Agat” (od „antygestapo”), który wykonywał wyroki Polskiego Państwa Podziemnego; litera G w odznace to znak Grup Szturmowych Szarych Szeregów.16
W 2019 roku jednostka przyjęła też tradycje oddziałów walczących o przyłączenie Górnego Śląska do Polski; zespół wsparcia dziedziczy tradycje Grupy Dywersji Niszczącej „Wawelberg”, a zespół szturmowy C – Samodzielnych Oddziałów Szturmowych por. mar. Roberta Oszka.1