Dowództwo Komponentu Wojsk Specjalnych w Krakowie kieruje na co dzień pięcioma jednostkami specjalnymi – GROM, Komandosów, Formozą, Agatem i Nilem – oraz centrum szkolenia. Ustala standardy, przygotowuje jednostki do zadań, a w operacji wydziela sztab, który dowodzi komponentem operacji specjalnych – także sojuszniczym, w Siłach Odpowiedzi NATO.132
Co robi
Dowództwu podlegają JW GROM, JW Komandosów, JW Formoza, JW Nil, JW Agat i Centrum Szkolenia Wojsk Specjalnych; ma też komórki łącznikowe przy Dowództwie Generalnym i Dowództwie Operacyjnym RSZ. Śmigłowcowa Powietrzna Jednostka Operacji Specjalnych należy do Sił Powietrznych, ale w operacji przechodzi pod jego dowództwo.45
Jego personel tworzy trzon sojuszniczego dowództwa komponentu operacji specjalnych (SOCC) Sił Odpowiedzi NATO. Defence24 określało je w 2022 roku jako jedyny taki organ dowodzenia w Europie Środkowo-Wschodniej.14
Miejsce w strukturze
Dowództwo podlega bezpośrednio Dowódcy Generalnemu Rodzajów Sił Zbrojnych. Ppłk rez. Marek Gryga, były szef szkolenia JW Agat, oceniał w 2020 roku, że reforma z lat 2013–2014 obniżyła je ze szczebla operacyjnego do taktycznego, i postulował podporządkowanie go Szefowi Sztabu Generalnego lub ministrowi oraz włączenie lotnictwa specjalnego do Wojsk Specjalnych – to opinia, nie decyzja.3
Skąd się wzięło
W latach 2007–2013 jednostkami kierowało Dowództwo Wojsk Specjalnych. Po reformie dowodzenia z 1 stycznia 2014 roku przez kilka dni działało Dowództwo Sił Specjalnych, a od 10 stycznia 2014 roku – Centrum Operacji Specjalnych – Dowództwo Komponentu Wojsk Specjalnych. W 2017 roku wszystkie elementy Wojsk Specjalnych skupiono pod jednym dowództwem; szczegóły: zmiany systemu dowodzenia.617
Dowódcy
Pierwszym dowódcą Wojsk Specjalnych jako rodzaju sił był od 15 sierpnia 2007 roku gen. Włodzimierz Potasiński; pełnił tę funkcję do śmierci w 2010 roku. W 2018 roku dowódcą komponentu został płk Sławomir Drumowicz.81