Bezpieczeństwo. Strategia. System.
Historia

Powstanie listopadowe (1830–1831)

Wojna regularnej armii Królestwa Polskiego z Rosją: Olszynka Grochowska, Ostrołęka i kapitulacja Warszawy.

Redakcja mil.linkAutor10 listopada 2026Publikacja10 listopada 2026Weryfikacja2 · 0 pierwotneŹródła

W listopadzie 1830 roku armia Królestwa Polskiego stanęła do regularnej wojny z Rosją. Mimo bitew pod Olszynką Grochowską i Ostrołęką powstanie upadło – 8 września 1831 roku Warszawa skapitulowała.1

Wojna

Pod Olszynką Grochowską 25 lutego 1831 roku Rosjanie wygrali taktycznie, ale nie zdobyli Warszawy. Pod Ostrołęką 26 maja zaskoczyli przeprawiające się wojska polskie (straty polskie 6–7 tys.) i odzyskali inicjatywę. 8 września Warszawa skapitulowała; Modlin i Zamość poddały się w październiku.1

Autor analizy wskazuje brak wsparcia mocarstw, braki prochu i artylerii oraz niewiarę części generałów; największą szansę dawała wiosenna ofensywa przeciw Korpusowi Gwardii, z której zrezygnował gen. Skrzynecki.1

Noc listopadowa

Spisek zawiązał się w 1828 roku w Szkole Podchorążych Piechoty i liczył ok. 200 członków; wieczorem 29 listopada 1830 roku na sygnał pożaru browaru na Solcu wystąpili podchorążowie ppor. Piotra Wysockiego. W Warszawie stało ok. 6,5 tys. żołnierzy rosyjskich i 9,8 tys. polskich. Przełomem było zdobycie przez lud Arsenału ok. 21.00 przy pomocy 4 Pułku Piechoty; rano miasto było w rękach powstańców, a wielki książę Konstanty wycofał się na Wierzbno. Na ulicach zginęło sześciu polskich generałów, m.in. Maurycy Hauke i Stanisław Potocki.2

3 grudnia 1830 roku powstał Rząd Tymczasowy z ks. Adamem Jerzym Czartoryskim i Joachimem Lelewelem. Według dzieje.pl pod bronią znalazło się ponad 140 tys. ludzi, a wojna z Rosją trwała ponad 10 miesięcy.2

Powiązane