Pod Lenino w październiku 1943 roku po raz pierwszy walczyła 1 Dywizja Piechoty im. Kościuszki, utworzona w ZSRS głównie z deportowanych mieszkańców Kresów. W dwa dni straciła ponad 3 tys. ludzi; według IPN była to decyzja polityczna, a bitwa stała się mitem założycielskim ludowego wojska.1
Bitwa
Dywizja złożona głównie z deportowanych do ZSRS mieszkańców Kresów złożyła przysięgę w Sielcach nad Oką 15 lipca 1943 roku. Pod Lenino brakowało jej doświadczenia, łączności i wsparcia artylerii; Niemcy byli słabsi liczebnie, ale lepsi taktycznie.1
Według IPN dywizja straciła ponad 3 tys. ludzi, w tym ponad tysiąc zabitych (oficjalnie ponad 500 zabitych i ponad 700 zaginionych), nie przełamała frontu i została wycofana. Historyk ocenia bitwę jako polityczną decyzję służącą planom Stalina; w PRL stała się mitem założycielskim LWP.1
Liczby według PAP
Dywizja, formowana od wiosny 1943 roku w Sielcach nad Oką, liczyła w lipcu ok. 16 tys. żołnierzy; brakowało polskich oficerów (wielu zamordowano w Katyniu i Charkowie lub odeszło z armią Andersa), więc kadrę uzupełniali oficerowie sowieccy, często nieznający polskiego. Walczyła w składzie sowieckiej 33 Armii.2
PAP podaje straty polskie: 510 zabitych, 1776 rannych i 652 zaginionych (w większości wziętych do niewoli) – ok. 20% stanu; Niemcy stracili ok. 1400 zabitych i ponad 320 jeńców. Przyczyny: słabe wyszkolenie, złe dowodzenie, rozpoznanie walką i skrócenie przygotowania artyleryjskiego przez dowódcę armii. IPN szacuje polskie straty wyżej – na ponad 3 tys., w tym ponad tysiąc zabitych; dzień bitwy był w PRL Dniem LWP.21