Hasła słownika na literę A (49) w porządku alfabetycznym. Kliknij hasło, aby przejść do pełnej definicji, omówienia i źródeł.
| Hasło | Definicja | Dział |
|---|---|---|
| Abrams M1A2 | Amerykańskie czołgi podstawowe; Polska kupiła 250 egzemplarzy wersji SEPv3 dla 18 Dywizji Zmechanizowanej. | Uzbrojenie i modernizacja |
| ABW (Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego) | Służba specjalna chroniąca bezpieczeństwo wewnętrzne i porządek konstytucyjny: kontrwywiad, zwalczanie terroryzmu, ochrona informacji niejawnych. | Służby bezpieczeństwa państwa |
| Active Endeavour | Antyterrorystyczna operacja NATO na Morzu Śródziemnym (2001–2016) – jedyna taka operacja prowadzona na podstawie art. 5. | Misje zagraniczne |
| Aegis Ashore | Lądowa baza obrony przeciwrakietowej; w Polsce w Redzikowie, gotowa od 10 lipca 2024 roku. | Sojusze |
| AEW (wczesne ostrzeganie z powietrza) | Samoloty z radarem do wykrywania celów powietrznych z dużej odległości; w Polsce Saab 340 AEW. | Uzbrojenie i modernizacja |
| Agencja Uzbrojenia | Instytucja resortu obrony prowadząca zakupy sprzętu wojskowego – od wymagań po umowy. | Instytucje |
| Agencja Wywiadu (AW) | Cywilny wywiad zagraniczny; działa za granicą, a w kraju tylko w związku z działalnością zagraniczną. | Służby bezpieczeństwa państwa |
| agresja sowiecka | Wkroczenie Armii Czerwonej do Polski 17 września 1939 roku na podstawie tajnego protokołu paktu Ribbentrop–Mołotow. | Historia Wojska Polskiego |
| AH-64E Apache | Śmigłowce uderzeniowe zamówione dla lotnictwa wojsk lądowych. | Uzbrojenie i modernizacja |
| air policing (nadzór przestrzeni powietrznej NATO) | Misje ochrony przestrzeni powietrznej sojuszników, m.in. Baltic Air Policing od 2004 roku. | Misje zagraniczne |
| AJP-4 | Sojusznicza doktryna logistyki NATO; wydanie C z sierpnia 2025 roku. | Doktryny |
| AJP (Allied Joint Publication) | Sojusznicza publikacja doktrynalna NATO; nadrzędna jest AJP-01, a np. AJP-4 dotyczy logistyki, AJP-5 planowania. | |
| AJP-3.3 | Doktryna NATO operacji powietrznych i kosmicznych; wydanie C z lutego 2026 roku. | Doktryny |
| AJP-3.26 | Doktryna NATO o wojskowym wkładzie w pomoc humanitarną. | Doktryny |
| Akademia Sztabu Generalnego | Uczelnia wojskowa powołana w 1947 roku, od 1954 roku w Rembertowie; od 1990 roku AON. | Uczelnie i szkolnictwo |
| akcja pod Arsenałem | Odbicie Jana Bytnara „Rudego” i innych więźniów z transportu Gestapo przez Szare Szeregi 26 marca 1943 roku. | Historia Wojska Polskiego |
| akcja „Burza” | Plan Armii Krajowej z 1944 roku, by przed nadejściem Armii Czerwonej wyzwalać ziemie II RP własnymi siłami. | Historia Wojska Polskiego |
| akcja „Góral” | Zdobycie przez AK ok. 105 mln zł z transportu Banku Emisyjnego w Warszawie, 12 sierpnia 1943 roku. | Historia Wojska Polskiego |
| akcja „Kutschera” | Zamach żołnierzy „Pegaza” na dowódcę SS i policji dystryktu warszawskiego, 1 lutego 1944 roku. | Historia Wojska Polskiego |
| akcja „Wieniec” | Akcja dywersyjna Związku Odwetu z nocy 7/8 października 1942 roku na warszawskim węźle kolejowym. | Historia Wojska Polskiego |
| aktywna rezerwa | Ochotnicza rezerwa: osoby po przysiędze, które nie pełnią innej służby wojskowej i regularnie pełnią służbę w wyznaczonych dniach; można w niej być do 60 lat (podoficerowie i oficerowie do 63). | Służba wojskowa |
| Akt stanowiący NATO–Rosja | Dokument z 27 maja 1997 roku o stosunkach NATO z Rosją; zawiera warunkową deklarację o niestacjonowaniu znacznych sił bojowych na stałe. | Sojusze |
| Alert RCB | SMS-owe ostrzeżenie rozsyłane przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa w razie zagrożenia. | Prawo obronne |
| Allied Harmony | Natowska operacja stabilizacyjna w Macedonii, którą w 2003 roku przejęła unijna operacja Concordia. | Misje zagraniczne |
| amunicja kasetowa | Amunicja rozrzucająca podpociski; zakazana konwencją z 2008 roku, której Polska nie podpisała. | Kontrola zbrojeń i rozbrojenie |
| amunicja krążąca | Dron uderzeniowy, który krąży nad obszarem i atakuje cel, niszcząc się przy tym; polski przykład to Warmate. | Uzbrojenie i modernizacja |
| AMW (Agencja Mienia Wojskowego) | Agencja wykonawcza nadzorowana przez MON, gospodarująca mieniem wojskowym i zasobem mieszkaniowym. | Instytucje |
| Anakonda | Największe ćwiczenie Wojska Polskiego, organizowane od 2006 roku przez Dowództwo Operacyjne. | Kierowanie i dowodzenie |
| Ankona | Włoski port zdobyty przez 2 Korpus Polski 18 lipca 1944 roku. | Historia Wojska Polskiego |
| AON (Akademia Obrony Narodowej) | Uczelnia wojskowa z lat 1990–2016, poprzedniczka Akademii Sztuki Wojennej. | Uczelnie i szkolnictwo |
| APOD (Aerial Port of Debarkation) | Lotniczy port wyładowania wojsk i sprzętu; budowany we Wrocławiu-Strachowicach. | Logistyka Sił Zbrojnych |
| APS-2 | Składnica przygotowanego zawczasu sprzętu US Army w Powidzu, otwarta we wrześniu 2024 roku. | Sojusze |
| ARGUS (Agencja Rozpoznania Geoprzestrzennego i Usług Satelitarnych) | Agencja MON od 2024 r., zajmuje się rozpoznaniem geoprzestrzennym i zdolnościami satelitarnymi. | Instytucje |
| armia europejska | Postulat wspólnych sił zbrojnych Unii Europejskiej; UE nie ma własnej armii, a jej państwa zachowują własne wojska. | Sojusze |
| Armia Krajowa (AK) | Siły zbrojne Polskiego Państwa Podziemnego w latach 1942–1945; w 1944 roku liczyła ponad 350 tys. żołnierzy. | Historia Wojska Polskiego |
| Armia Polska na Wschodzie | Armia utworzona w 1942 roku z żołnierzy wyprowadzonych z ZSRS przez gen. Andersa. | Historia Wojska Polskiego |
| art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego | Zbrojna napaść na jedną lub kilka stron jest napaścią na wszystkie; każda podejmuje działania, jakie uzna za konieczne, w tym użycie siły. | Sojusze |
| art. 4 Traktatu Północnoatlantyckiego | Prawo każdego członka NATO do zażądania konsultacji, gdy uzna, że zagrożone jest bezpieczeństwo, niezależność lub integralność terytorialna któregoś z członków. | Sojusze |
| art. 10 Traktatu Północnoatlantyckiego | Podstawa polityki otwartych drzwi: sojusznicy mogą jednomyślnie zaprosić każde państwo europejskie zdolne rozwijać zasady traktatu. | Sojusze |
| ASBL (broń laserowa) | Polski demonstrator broni laserowej do wykrywania i niszczenia dronów, rozwijany przez WAT z partnerami. | Nowoczesne pole walki |
| ASzWoj (Akademia Sztuki Wojennej) | Uczelnia wojskowa w Warszawie-Rembertowie, od 2016 roku następczyni Akademii Obrony Narodowej. | Uczelnie i szkolnictwo |
| atak na KA-SAT | Rosyjski cyberatak na satelitarną sieć Viasat z 24 lutego 2022 roku, na godzinę przed inwazją na Ukrainę. | Wojska Obrony Cyberprzestrzeni – jednostki |
| ATT (traktat o handlu bronią) | Traktat z 2 kwietnia 2013 roku ustanawiający wspólne standardy eksportu broni konwencjonalnej. | Kontrola zbrojeń i rozbrojenie |
| AUSSOM | Misja wsparcia i stabilizacji Unii Afrykańskiej w Somalii, działająca od 1 stycznia 2025 roku. | Organizacje i sojusze bezpieczeństwa |
| AWACS (E-3A NATO) | Natowska flota samolotów wczesnego ostrzegania i kontroli, którą Polska współtworzy od 2006 roku. | Sojusze |
| AWL (Akademia Wojsk Lądowych) | Uczelnia wojskowa we Wrocławiu kształcąca dowódców, akademią od 2017 roku. | Uczelnie i szkolnictwo |
| AW101 | Śmigłowce Marynarki Wojennej do zwalczania okrętów podwodnych i ratownictwa bojowego. | Uzbrojenie i modernizacja |
| AW149 | Wielozadaniowe śmigłowce ze Świdnika dla Wojsk Lądowych. | Uzbrojenie i modernizacja |
| A400M | Ciężki samolot transportowy Airbusa, którego zakup Polska negocjuje z finansowania SAFE. | Uzbrojenie i modernizacja |