W grudniu 1970 roku władze PRL użyły wojska przeciw strajkującym robotnikom Wybrzeża. Na ulice wyjechało ok. 27 tys. żołnierzy i 550 czołgów; oficjalnie zginęło 45 osób, a 1165 zostało rannych.1
Przebieg
Po ogłoszeniu 12 grudnia podwyżek cen 14 grudnia zastrajkowała Stocznia Gdańska; strajki objęły Gdynię, Elbląg, Słupsk i Szczecin. 15 grudnia Gomułka zezwolił na użycie broni. 17 grudnia ok. godz. 6 w Gdyni wojsko otworzyło ogień do robotników idących do zablokowanej stoczni.1
Na Wybrzeżu użyto ok. 27 tys. żołnierzy, 550 czołgów, 750 transporterów i ok. 100 śmigłowców i samolotów. Oficjalnie zginęło 45 osób, 1165 zostało rannych. 20 grudnia Gomułkę zastąpił Edward Gierek.1
Podwyżki i eskalacja
12 grudnia 1970 roku Gomułka ogłosił podwyżki cen 45 grup artykułów: mięso zdrożało średnio o 18%, mąka o 17%, dżemy o 36%, węgiel o 10%, a materiały budowlane o 20–37%; obniżono za to ceny m.in. pralek i lodówek. 14 grudnia ok. 3 tys. stoczniowców z Gdańska żądało cofnięcia podwyżek, a po południu doszło do starć z milicją i szturmu na gmach KW PZPR.3
15 grudnia zginęło oficjalnie 6 osób, a 300 zostało rannych; wprowadzono godzinę milicyjną. 17 grudnia w Szczecinie zaczęły się strajki i demonstracje, a strajk generalny trwał tam do 22 grudnia. Według KC protesty objęły ok. 100 zakładów w siedmiu województwach; ok. 3 tys. osób pobito i aresztowano.3
18 grudnia większość Biura Politycznego opowiedziała się za rozwiązaniem politycznym, a 20 grudnia VII plenum KC przyjęło rezygnację Gomułki; I sekretarzem został Edward Gierek, a 23 grudnia premierem – Piotr Jaroszewicz.3
Ofiary według miast
Według Europejskiego Centrum Solidarności spośród 45 zabitych 43 to protestujący – 8 w Gdańsku, 18 w Gdyni, 1 w Elblągu i 16 w Szczecinie – a 2 to milicjanci. Władze PRL mogły zaniżać liczby; ofiary chowano nocą, często bez rodzin, a nie wszystkich odpowiedzialnych ustalono i skazano. 16 grudnia 1980 roku w Gdańsku odsłonięto Pomnik Poległych Stoczniowców – pierwszy w bloku wschodnim pomnik ofiar reżimu.2