Poznański Czerwiec 1956

Przyczyny i początek

Płace w Poznaniu były o 8% niższe od średniej krajowej. 26 czerwca delegacja robotników zakładów Cegielskiego (wtedy ZISPO im. Stalina) pojechała do Warszawy; minister Roman Fidelski obiecał spełnić wiele postulatów, ale 27 czerwca w Poznaniu tego nie potwierdził. Rano 28 czerwca robotnicy ogłosili strajk i wyszli z fabryki, a do pochodu dołączały kolejne zakłady.³

Po plotce o aresztowaniu delegacji tłum otworzył więzienie przy ul. Młyńskiej, uwolnił ponad 250 więźniów i zabrał broń z magazynu; spalono też akta w gmachu sądu i prokuratury. Pierwsze strzały padły pod siedzibą UB przy ul. Kochanowskiego.³

Pacyfikacja

28 czerwca 1956 roku protest robotników zamienił się w walki uliczne. Władze skoncentrowały w mieście ponad 10 tys. żołnierzy, 359 czołgów, 31 dział pancernych i blisko 900 pojazdów; akcją dowodził wiceminister obrony gen. Stanisław Popławski, do centrum weszła 19 Dywizja Pancerna.¹

Zginęło co najmniej 79 osób, w tym 13-letni Romek Strzałkowski; rannych było ponad 600. Ponad 700 zatrzymanych trafiło do punktu filtracyjnego na Ławicy, ok. 300 aresztowano.¹

Do Poznania skierowano oddziały 19 Dywizji Pancernej, 10 Sudeckiej Dywizji Pancernej oraz 4 i 5 Dywizji Piechoty; żołnierzom mówiono, że tłumią zamieszki wywołane przez agentów z RFN. Strzelanina trwała miejscami do rana 30 czerwca; tekst dzieje.pl z 2026 roku podaje 57 zabitych (w tym 8 żołnierzy i milicjantów) i wspomina też szacunki 79.³

Liczba ofiar – ustalenia IPN

Według ustaleń śledztwa IPN w dwudniowych walkach zginęło co najmniej 58 osób: 50 cywilów, 4 żołnierzy, 3 funkcjonariuszy UB i milicjant; 13 cywilnych ofiar nie miało 18 lat. Rannych cywilów było co najmniej 239, a zatrzymanych i aresztowanych – co najmniej 848. Wyższe liczby podawane wyżej (co najmniej 79 zabitych i ponad 600 rannych) pochodzą z innego opracowania; śledztwo trwa, więc dane mogą się zmienić.²

Powiązane